Archiwa tagu: objawy

Zespoły chirurgicznych objawów w RM

W chirurgii istnieje kilka zespołów objawów „typowych” dla określonych chorób. W ratownictwie, diagnoza oparta na badaniu przedmiotowym jest niezmiernie ważna. Poniżej wybrane stany chirurgiczne z typowymi symptomami (niestety nie zawsze występującymi). Większość z nich może zakończyć się wizytą pacjenta na SOR – z „ostrym brzuchem”.

Typowy zespół objawów pozwala na postawienie rozpoznania z dużym prawdopodobieństwem, ale ich brak nie pozwala jednak na wykluczenie diagnozy. Opisy objawów pochodzących od nazwisk w większości znajdziesz w artykule: Od objawów do diagnozy – przegląd słynnych nazwisk.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

  • największa zapadalność w 2. i 3. dekadzie życia, częściej u mężczyzn
  • w wywiadzie dolegliwości dyspeptyczne z nudnościami, tępy ból brzucha w nadbrzuszu i okolicy pępka – po kilku lub kilkunastu godzinach przemieszczają się w prawe podbrzusze
  • umiarkowanie podwyższona temperatura ciała (zwykle maksymalnie do 38,5 st. C) – wyższa temperatura może pojawić się po rozlaniu się wyrostka
  • w badaniu palpacyjnym bolesność uciskowa w prawym podbrzuszu, miejscowa obrona mięśniowa, objawy otrzewnowe (+), mogą wystąpić: Jaworski (+), Rowsing (+), Dunphy (+)

Kamica żółciowa

  • najczęściej kobiety po 50 r.ż.
  • dolegliwości zazwyczaj po posiłku, ale mogą występować też wcześniej
  • ból w prawym podżebrzu, opasujący lub promieniujący do prawej łopatki
  • nudności i wymioty
  • pacjent nie gorączkuje, a objawy otrzewnowe (-)
  • Chełmoński (+)

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego

  • w wywiadzie ból pod prawym łukiem żebrowym, który może promieniować do prawej łopatki
  • wcześniejsze ataki kolki żółciowej (75%)
  • ból może nie ustępować po środkach rozkurczowych
  • ból ma charakter utrzymujący się lub nawracający przez ponad dobę
  • może wystąpić podwyższenie temperatury ciała (nawet do 39-40 st. C)
  • objaw Murphy`ego (+), Chełmońskiego (+)

Zapalenie dróg żółciowych

  • w wywiadzie ból pod prawym łukiem żebrowym i gorączka z dreszczami
  • w badaniu fizykalnym bolesność uciskowa pod prawym łukiem żebrowym
  • triada Charcota (+)

Ostre zapalenie trzustki

  • w wywiadzie bóle w nadbrzuszu, mogą promieniować do kręgosłupa lub mieć charakter opasujący
  • uporczywe wymioty nieprzynoszące ulgi
  • w badaniu przedmiotowym ból w nadbrzuszu, miejscowa obrona mięśniowa, Blumberg może być dodatni
  • wzrost temperatury ciała (do 39 st. C)
  • mogą wystąpić objawy: Cullen (+), Grey-Turner (+)

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

  • bóle ustępujące po posiłku i lekach, które zobojętniają kwas solny – wrzód dwunastnicy
  • bóle po posiłku – wrzód żołądka
  • nudności i wymioty
  • w badaniu zależnym od powikłań choroby wrzodowej może wystąpić tkliwość w nadbrzuszu lub prawym podżebrzu

Perforacja wrzodu

  • w wywiadzie nagły początek dolegliwości i wystąpienie bardzo silnego bólu w nadbrzuszu lub prawym podżebrzu (pacjenci porównują ten ból do pchnięci nożem)
  • ból w późniejszym okresie może zmienić charakter na rozlany
  • w badaniu fizykalnym objawy otrzewnowe (+)
  • mogą pojawić się objawy wstrząsu
  • wrzody dwunastnicy najczęściej perforują popołudniu i wieczorem
  • wrzody żołądka – godziny południowe i nocne (rytm wydzielania żołądkowego)

Niedrożność mechaniczna jelit

  • w wywiadzie zatrzymanie gazów i stolca, bóle brzucha o charakterze kolkowym i falującym
  • nudności i wymioty
  • w badaniu wzdęty brzuch
  • osłuchowo perystaltyka o metalicznym podźwięku (może się wzmagać wraz z nasileniem bólu brzucha) lub brak

Ciąża ektopowa

  • kobiety w wieku rozrodczym z potencjalną możliwością zajścia w ciążę
  • w wywiadzie silny ból w podbrzuszu lub okolicy krzyżowej
  • może wystąpić omdlenie
  • w badaniu objawy wstrząsu z niewielkimi objawami miejscowymi

Rozlane zapalenie otrzewnej

  • w wywiadzie bóle brzucha, która nasilają się przy kaszlu i poruszaniu, zatrzymanie gazów i stolca, nudności i wymioty
  • w badaniu przedmiotowym bolesność uciskowa nad wszystkimi polami jamy brzusznej, wzmożone napięcie brzucha
  • brak perystaltyki
  • objawy otrzewnowe (+)

Ostre niedokrwienie jelit

  • w wywiadzie zaburzenia rytmu serca, stały ból brzucha, stolec z domieszką krwi
  • początkowo skąpe objawy miejscowe (ból)
  • z upływem czasu pojawiają się objawy rozlanego zapalenie otrzewnej

Pęknięty tętniak aorty brzusznej

  • w wywiadzie tętniak aorty, silne bóle brzucha, możliwe zasłabnięcie
  • w badaniu objawy wstrząsu, wyczuwalny tętniący guz w jamie brzusznej
  • może pojawić się krwiak w okolicy krocza

Od objawów do diagnozy – przegląd słynnych nazwisk

Stawianie diagnozy przez ratowników medycznych i pielęgniarzy jest niezwykle ważne do wdrożenia odpowiedniego leczenia, szczególnie w pracy ZRM. Oczywiście nie sposób przedstawić wszystkich charakterystycznych symptomów chorób, bo trzeba byłoby przepisać całą księgarnię/bibliotekę.

Przygotowałem poniżej listę objawów z różnych dziedzin medycyny. Ale jedynie te, których nazwy pochodzą od chlubnych ich stworzycieli. Przede wszystkim dlatego, że lubią uciekać z pamięci, szczególnie, że to wyliczanka nazwisk wybitnych medyków. Jednocześnie wybrałem te eponimy, które według mnie są najważniejsze/najciekawsze i istotne w praktyce klinicznej zespołów, które spotykają się z pacjentami w różnych okolicznościach.

Choroby wewnętrzne

Beck – nadmierne wypełnienie żył szyjnych, hipotensja i stłumienie tonów serca. Tzw. triada jest charakterystyczna dla pourazowej tamponady serca.

Kussmaul – nadmierne wypełnienie i brak zapadania się żył szyjnych w czasie wdechu. Występuje w zapaleniu osierdzia i niewydolności serca.

Levin – objaw występujący u chorych po OZW lub z niestabilną dławicą piersiową, polegający na wskazywaniu mostka zaciśniętą pięścią podczas opisywania lokalizacji bólu.

Chirurgia

Blumberg – ostry, silny ból w czasie gwałtownego zwolnienia ucisku brzucha przy braku bolesności lub słabą bolesnością podczas delikatnego ucisku. Objaw charakterystyczny w zapaleniu otrzewnej.

Charcot – ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, żółtaczka i gorączka z dreszczami (tzw. triada). Występuje w ostrym zapaleniu dróg żółciowych.

Chełmoński – wystąpienie bólu po położeniu dłoni na prawym łuku żebrowym, następnie uderzając w nią pięścią drugiej ręki. Objaw dodatni świadczy o zapaleniu pęcherzyka żółciowego, często w przebiegu kamicy żółciowej.

Clairmont – ściszenie szmeru pęcherzykowego po stronie lewej ze stłumieniem wypuku. Objaw może występować w OZT u chorych z wysiękiem opłucnowym.

Cullen – zasinienie okolicy pępka (wybroczyny/martwica podskórna) spowodowane krwotocznym zapaleniem trzustki.

Dunphy – objaw kaszlowy, który polega na bólu brzucha w trakcie kaszlu. Świadczy o przejściu procesu zapalnego na otrzewną ścienną. Spotykany, np. w zapaleniu wyrostka robaczkowego.

Goldflam – wywołany przez uderzanie pięści badającego w grzbiet rozwartej ręki, która powinna zostać przyłożona w okolicy kręgosłupowo-żebrowej. Dodatni może świadczyć o chorobie nerki, np. kamicy nerkowej.

Jaworski – ból spowodowany podnoszeniem prawej kończyny dolnej w rzucie wyrostka robaczkowego. Występuje w zapaleniu wyrostka robaczkowego.

Grey-Turner – objawy wynaczynienia krwi do tkanki podskórnej w okolicy lędźwiowej. Rzadki objaw charakterystyczny dla OZT.

Halsted – sinica obwodowych części ciała i marmurkowatość skóry. Występuje w OZT.

Homans – grzbietowe zgięcie stopy, przy wyprostowanym kolanie, powoduje ból łydki. Objaw dodatni może świadczyć o zakrzepicy żył głębokich.

Kehr – ból okolicy lewego barku przy próbie położenia się przez pacjenta. Objaw spotykany przy pęknięciu śledziony i wytworzeniu się krwiaka podtorebkowego śledziony.

Murphy – badanie tego objawu wykonuje się w pozycji leżącej i polega na położeniu dłoni w okolicy podżebrowej prawej w rzucie pęcherzyka żółciowego i nakazanie wykonania przez badanego głębokiego wdechu. Jeśli badany przerwie wdech, co spowodowane jest bólem objaw jest dodatni. Charakterystyczny dla kamicy pęcherzyka żółciowego.

Loeffler – zaczerwienienie twarzy wywołane uwolnieniem substancji naczynioruchowych. Objaw spotykany w zapaleniu trzustki.

Reynold – objawy jak w triadzie Charcota z dodatkowym występowaniem zaburzeń świadomości i wstrząsu (tzw. pentada). Zespół objawów w ostrym zapaleniu dróg żółciowych.

Rowsing – ból nad prawym talerzem biodrowym przy ucisku w lewym podbrzuszu. Rzadki objaw w ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego.

Neurologia

Babiński – odruchowe wyprostowanie palucha ze zgięciem grzbietowym spowodowane drażnieniem zewnętrznej bocznej krawędzi stopy. Objaw fizjologiczny u dzieci do 2 roku życia i świadczy o uszkodzeniu układu piramidowego.

Cushing – bradykardia, zaburzenia oddechowe i hipertensja. Tzw. triada jest charakterystyczna dla wzmożonego CPP, np. w obrzęku mózgu.

Lasegue – ograniczenie ruchu do góry kończyny dolnej u pacjenta, który leży w pozycji horyzontalnej. Próba wykonania tej zmiany pozycji powoduje ból. Jest charakterystyczny dla rwy kulszowej.

Romberg – objaw polegający na utracie równowagi podczas stania ze złączonymi stopami i z zamkniętymi oczami. Może świadczyć o uszkodzeniu mózgu.

Objawy oponowe:

Amoss – pacjent nie jest w stanie samodzielnie usiąść bez podparcia się do tyłu szeroko rozłożonymi rękami.

Brudziński – karkowy: bierne przygięcie głowy do klatki piersiowej wyzwala zgięcie kończyn dolnych w stawach kolanowych i biodrowych; policzkowy: ucisk na policzek (okolice kości jarzmowej) powoduje uniesienie i zgięcie przedramion; łonowy: uciśnięcie (silne) spojenia łonowego powoduje zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych.

Kernig – w pozycji leżącej prób zgięcia kończyny dolnej w stawie kolanowym (przy zgięciu w stawie biodrowym) powoduje zwiększenie napięcia mięśni i silny opór, który sprawia, że niemożliwe jest wyprostowanie kończyny.

Inne

Battle – krwiak podskórny zlokalizowany ponad wyrostkiem sutkowa tym za małżowiną uszną. Charakterystyczny w złamaniu podstawy czaszki (dół środkowy).

Chvostek – gwałtowny skurcz mięśni twarzy po uderzeniu w okolicy mięśnia żwacza. Objaw świadczy o istnieniu tężyczki (przy hipokalcemii).

Stellwag – oczny objaw polegający na rzadkim mruganiu. Sugeruje nadczynność tarczycy.

Raynaud – charakteryzuje się zblednięciem palców, parestezjami lub bólem spowodowany napadem skurczem tętnic w obrębie rok. Występuje w chorobie o tej samej nazwie, a występuje często u młodych dziewcząt. Ciekawy do ew. różnicowania.

Trousseau – zaciśnięcie ramienia opaską powoduje skurcz mięśni dłoni, tzw. ręka położnika. Klasyczny w tężyczce.

Coś jeszcze?

Oczywiście można byłoby wymieniać eponimy bez końca, ale myślę, że te najważniejsze zostały przedstawione. Wszystkich przedstawiać nie ma sensu. Te wystarczą do małej powtórki.