Archiwa tagu: ketoprofen

Stosowanie ketoprofenu u dzieci jest bezpieczne?

Jest bezpieczne. Badania pokazują, że ketoprofen stosowany u dzieci może być bezpieczną i efektywną alternatywą dla innych analgetyków, jednak ważne jest uważne stosowanie z przeliczeniem dawki na masę ciała i rejestrowaniem działań niepożądanych.

Pediatria zajmuje się dziećmi w różnym wieku. Na każdym szczeblu nauczania przekazuje się, że ketoprofenu nie stosuje się u dzieci. Różnice w literaturze dotyczą jedynie górnej granicy wieku. Czyli – można, ale nie u wszystkich. Jedni piszą, że od 12-tego roku życia, inni, że od 15-tego, czy 16-tego. Tymczasem badania za granicą otwierają furtkę do tego, że jednak ketoprofen u dzieci może być bezpieczny. Pozostaje czekać na więcej analiz, które potwierdzą bezpieczeństwo ketoprofenu udzieci.

Badania

Natrafiłem na ciekawy przegląd badań dotyczących właśnie tego tematu. W artykule The safety of ketoprofen in different ages, J Pharmacol Pharmacother. 2013 Dec; 4(Suppl1): S99–S103 autorzy analizują badania dotyczące ketoprofenu u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Przyjrzyjmy się tej pierwszej grupie.

O ketoprofenie…

Pisałem już na blogu o zastosowaniu ketoprofenu w ratownictwie w artykule Analgezja w ZRM „P” oraz na portalu Ratunek24.pl przy okazji postępowania w chorobach układu moczowego. Przy okazji warto przypomnieć, że… ketoprofen w warunkach przedszpitalnych powinien być stosowany jedynie za pomocą iniekcji domięśniowej (więcej na ten temat właśnie w artykule na Ratunek24.pl).

Choroby układu moczowego w praktyce podstawowych ZRM

Stany zagrożenia życia pochodzenia nerkowego to temat rzadko poruszany w literaturze na temat postępowania przedszpitalnego.

ZRM spotykają się objawami dotyczącymi układu moczowego. W artykule postarałem się przybliżyć w możliwie krótki i jasny sposób temat schorzeń układu moczowego w kontekście pracy ratownika medycznego.

Zapraszam do artykułu na portalu R24.

Analgezja w ZRM „P”

Ból kontra analgezja

Ból to najczęstszy objaw choroby. Jest fizycznym i psychicznym doznaniem, który ostrzega o zmianach chorobowych zachodzących w ludzkim organizmie. Jest ważnym czynnikiem diagnostycznym, ale przedłużający się ból lub odczuwany zbyt intensywnie traci znaczenie ostrzegawcze oraz jest niezwykle nieprzyjemnym doznaniem dla pacjenta.

Leki dostępne w zespole podstawowym

Ratownik medyczny/pielęgniarz systemu wykonujący medyczne czynności ratunkowe w podstawowych zespołach ratownictwa medycznego do czasu nowelizacji Ustawy o PRM i ogłoszenia nowego rozporządzenia nie miał dużego wyboru w terapii bólu (analgezji). Według Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 stycznia 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego i Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego członek zespołu podstawowego dysponował w zasadzie dwoma środkami przeciwbólowymi – morfiną oraz ketoprofenem. Kwas acetylosalicylowy zważywszy na dostępną drogę podania, co wiąże się z opóźnionym działaniem nie jest powszechnie wykorzystywany jako środek analgetyczny, mimo posiadania komponenty przeciwbólowej.

Możliwości po nowelizacji przepisów

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych innych niż medyczne czynności ratunkowe, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego rozszerzyło w znaczny sposób możliwości analgezji przedszpitalnej zespołu podstawowego, który tworzą ratownicy medyczni i pielęgniarki/pielęgniarze systemu.  W tej chwili zgodnie z w/w rozporządzeniem ZRM „P” do leczenia przeciwbólowego może używać również metamizol, fentanyl i paracetamol (dzięki, któremu pojawiła się możliwość właściwego zabezpieczenia pacjentów pediatrycznych). O metamizolu i fentanylu można przeczytać w artykułach: Metamizol – kontrowersyjny, ale zalecany i Fentanyl w ZRM “P”.

Morfina

Opioidy pobudzają receptory opioidowe w mózgu oraz rdzeniu kręgowym wiążąc się z jednym lub wieloma typami receptorów w swoistych tkankach hamując przewodzenie bodźców bólowych. Są najsilniejszymi lekami analgetycznymi, a głównym przedstawicielem agonistów opioidowych jest morfina (morphini sulfas), względem której ocenia się siłę działania innych leków przeciwbólowych. Morfina rozszerza naczynia żylne, obniżając obciążenie wstępne przez co znajduje zastosowanie w ostrych zespołach wieńcowych i zastoju w płucach wskutek ostrej niewydolności lewokomorowej. Morfina została otrzymana po raz pierwszy na początku XIX wieku z nalewki opiumowej, a swą nazwę zawdzięcza niemieckiemu aptekarzowi Serturnerowi, który nazwał lek od greckiego bożka snu – Morfeusza.

Działanie leku

Morfina wykazuje działanie ośrodkowe oraz obwodowe.

Ośrodkowe działanie jest następujące:

  • bardzo silne przeciwbólowe
  • kojące emocje takie jak: lęk, panika, strach
  • uspakajające (senność)
  • silnie przeciwkaszlowe
  • obniżające temperaturę ciała
  • dwufazowe na ośrodek wymiotny
  • obniżające próg drgawkowy
  • zwężające źrenice
  • hamujące ośrodek oddechowy (poprzez zmniejszenie wrażliwości ośrodka oddechowego na wzrost prężności CO2 we krwi)
  • antydiuretyczne

Obwodowo morfina powoduje:

  • uwolnienie histaminy co skutkuje rozszerzeniem naczyń, obniżeniem ciśnienia tętniczego i zmniejszeniem obciążenia wstępnego (rozszerzenie łożyska żylnego)
  • zaparcia na skutek hamowania perystaltyki jelit i motoryki żołądka
  • zmniejszenie wydzielania żółci i soku trzustkowego
  • wzrost ciśnienia w drogach żółciowych
  • skurcz zwieracza pęcherza (utrudnienie oddawania moczu)

Wskazaniami do podania morfiny są:

  • silne bóle
  • zawał mięśnia sercowego
  • zastój w płucach wskutek ostrej niewydolności lewokomorowej

Przeciwwskazaniami do podania morfiny są:

  • nadwrażliwość na morfinę
  • porfiria
  • ciąża (tylko przy ścisłym przestrzeganiu wskazań)
  • silna ośrodkowa depresja oddychania
  • kolka żółciowa

Główne działania niepożądane to:

  • uspokojenie, senność
  • ośrodkowe porażenie oddychania
  • nudności i wymioty
  • bradykardia
  • hipotensja
Jak używać?

Morfina w ratownictwie medycznym wykorzystywana jest w postaci roztworu do iniekcji (10 mg/ml lub 20 mg/ml) drogą dożylną, doszpikową, podskórną i domięśniową. Drogą z wyboru jest droga dożylna w dawce do 10 mg (we frakcjach po 2-3 mg). U dzieci dawka wynosi 100 mkg/kg m.c. Lek powinno się podawać z szybkością 2 mg na minutę. Morfinę warto rozcieńczyć w proporcjach 1:10 w wodzie do wstrzyknięć. Rozpoczęcie działania już po 1-2 min., czas działania 2-4 godzin, a czas półtrwania to 3 godziny.

Jak wcześniej zostało wspomniane nudności i wymioty są działaniem niepożądanym opioidów, w tym morfiny. Wynikają z bezpośredniego pobudzenia chemoreceptorów w rdzeniu przedłużonym. Działanie dwufazowe polega na tym, że po pierwszych dawkach następuje pobudzenie ośrodka wymiotnego, a po kolejnych zahamowanie wymiotów. Stąd zaleca się podanie wraz z morfiną środków przeciwwymiotnych, np. metoclopramidu (który ratownik medyczny również może podać samodzielnie) w dawce 10 mg iv. Co ciekawe metoclopramid przyspiesza wchłanianie morfiny i nasila jej działanie, dlatego w połączeniu tych dwóch leków można uzyskać efekt terapeutyczny morfiny przy zmniejszonej dawce. O innych aspektach morfiny można przeczytać w artykułach: Wpływ opioidów na ośrodek oddechowy, Wykorzystanie morfiny w RM – czy jest z tym problem?

Działanie antagonistyczne do morfiny wykazuje nalokson (naloxoni hydrochloridum).