Kompendium rozcieńczania leków w ratownictwie

Wielu absolwentów ratownictwa medycznego ma ten sam problem. „Wiem jaki lek, znam wskazania, wiem kiedy nie podawać, znam dawkę.” Nadchodzi praktyka… i nasuwa się pytanie – której strzykawki użyć? W czym rozcieńczyć lek? W jaki sposób?

Przedstawiam krótko i zwięźle praktyczne informacje odnośnie do podania leków najczęściej stosowanych w ratownictwie drogą iniekcji dożylnej (w bolusie) u osób dorosłych. Objętości, rodzaj rozpuszczalnika, bądź roztworu rozcieńczającego zostały opracowane na bazie Charakterystyki Produktów Leczniczych, do których dotarł autor. Zawsze przed przygotowaniem leku należy sprawdzić aktualność poniższych danych z ChPL (ulotką) używanego leku.

Farmakoterapia u dzieci została opisana na blogu Intensywna Terapia i Anestezjologia Pediatryczna we wpisie: https://intensywnapediatryczna.wordpress.com/2018/08/23/mini-kompendium-rozcienczania-lekow-w-pediatrii/.

Nazwa leku: Adrenalina
Postać leku: 1 mg/ml (ampułka 1 ml) – ampułka 1 mg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: W resuscytacji nabieramy lek do strzykawki 2 ml. Niektórzy praktycy aby ułatwić sobie pracę wykorzystują sposób nabrania np. 5 ampułek po 1 ml do 5 ml strzykawki (5 dawek po 1 mg). W sprawie poprawności tej metody zdania są podzielone.

Nazwa leku: Adenozyna
Postać leku: 3 mg/ml (ampułka 2 ml) – ampułka 6 mg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. Wstrzyknięcie należy wykonać możliwie najbardziej proksymalnie, a po podaniu natychmiast przepłukać 20 ml 0,9% roztworem chlorku sodu. Należy zastosować kaniulę o dużym świetle, jeśli podawanie następuje do żyły obwodowej.

Nazwa leku: Amiodaron
Postać leku: 50 mg/ml (ampułka 3 ml) – ampułka 150 mg
Strzykawka: 20 ml
W praktyce: Nabieramy lek (np. w RKO 2 ampułki – 300 mg – 6 ml) do strzykawki 20 ml. Uzupełniamy strzykawkę 14 ml 5% glukozy.

Nazwa leku: Atropina
Postać leku: 0,5 mg/ml i 1 mg/ml (ampułki po 1 ml) – ampułka 0,5 mg i 1 mg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml.

Nazwa leku: Clemastin
Postać leku: 1 mg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 2 mg
Strzykawka: 10 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 10 ml. Dociągamy 8 ml 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Clonazepam
Postać leku: 1 mg/ml (ampułki po 1 ml) – ampułka 1 mg
Strzykawka: 2 ml lub 10 ml
W praktyce: Wariant 1. Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. Dociągamy 1 ml aqua pro injectione (woda do wstrzyknięć). Wariant 2. Nabieramy lek do strzykawki 10 ml. Dociągamy 1 ml aqua pro injectione (woda do wstrzyknięć) i uzupełniamy 8 ml 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Diazepam (Relanium)
Postać leku: 5 mg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 10 mg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. Nie rozcieńczamy.

Nazwa leku: Deksametazon (Dexaven)
Postać leku: 4 mg/ml (ampułki po 1 i 2 ml) – ampułka 4 i 8 mg
Strzykawka: 20 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 10 ml (4 mg) i 20 ml (8 mg) i uzupełniamy 0.9% roztworem NaCl lub 5% glukozy.

Nazwa leku: Drotaweryna (No-Spa)
Postać leku: 20 mg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 40 mg
Strzykawka: 20 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 20 ml (40 mg) i uzupełniamy 0.9% roztworem NaCl.

Nazwa leku: Fentanyl
Postać leku: 50 mcg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 100 mcg (0,1 mg/2 ml)
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. W zależności od potrzebnej dawki można rozcieńczyć lek uzupełniając 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Flumazenil
Postać leku: 0,1 mg/ml (ampułki po 5 i 10 ml) – ampułka 0,5 mg i 1 mg
Strzykawka: 5 lub 10 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 5 ml lub 10 ml.

Nazwa leku: Furosemid
Postać leku: 10 mg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 20 mg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. W zależności od dawki (np. 80 mg w 8 ml) można rozcieńczyć w 20 ml uzupełniając 12 ml 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Glukoza 20%
Postać leku: 200 mg/ml (ampułki po 10 ml) – ampułka 2 g
Strzykawka: 10 ml lub 20 ml
W praktyce: Wariant 1. Nabieramy lek do strzykawki 10 ml. Wariant 2. Nabieramy 2 ampułki leku do strzykawki 20 ml.

Nazwa leku: Hydrokortyzon (Corhydron)
Postać leku: fiolka 100 mg + ampułka 2 ml aqua pro injectione (rozpuszczalnik)
Strzykawka: 2 ml lub 10 ml
W praktyce: Lek należy rozpuścić. W tym celu nabieramy 2 ml rozpuszczalnika i wstrzykujemy do fiolki. Wariant 1. Nabieramy rozpuszczony lek do strzykawki 2 ml. Wariant 2. Nabieramy rozpuszczony lek do strzykawki 10 ml i uzupełniamy 8 ml 0,9% NaCl. W przypadku podawania 200 mg leku można lek przygotować analogicznie i użyć strzykawki 20 ml (4 ml + 16 0,9% NaCl).

Nazwa leku: Metamizol (Pyralgin)
Postać leku: 0,5 g/ml (ampułki po 2 i 5 ml) – ampułka 1 g i 2,5 g
Strzykawka: 20 ml (dla 1 g)
W praktyce: Nabieramy lek (1 g – 2 ml) do strzykawki 20ml i dociągamy 18 ml 0,9% NaCl. 2,5 g powinniśmy rozcieńczyć przynajmniej w 50 ml.

Nazwa leku: Metoclopramid
Postać leku: 5 mg/ml (ampułki po 2 ml) – ampułka 10 mg
Strzykawka: 10 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 10 ml i dociągamy 8 ml 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Metoprolol (Betaloc)
Postać leku: 1 mg/ml (ampułki po 5 ml) – ampułka 5 mg
Strzykawka: 5 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 5 ml. Nie wymaga rozcieńczania. W razie potrzeby można użyć 0,9% NaCl, 5% glukozy lub roztworu Ringera.

Nazwa leku: Midazolam (Midanium)
Postać leku: 1 mg/ml (ampułki po 5 ml) – ampułka 5 mg lub 5 mg/ml (ampułka po 1 ml) – ampułka 5 mg lub 5 mg/ml (ampułki po 3 ml) – ampułka 15 mg
Strzykawka: 2 ml lub 5 ml
W praktyce: W zależności od posiadanego stężenia mamy gotową postać leku.

Nazwa leku: Morfina
Postać leku: 10 mg/ml lub 20 mg/ml (ampułki po 1 ml) – ampułka 10 mg lub 20 mg
Strzykawka: 
10 ml lub 20 ml
W praktyce: Wariant 1. Nabieramy 1 ml (10 mg) do 10 ml strzykawki i dobieramy 9 ml 0,9% NaCl. Wariant 2. Nabieramy 1 ml (20 mg) do 20 ml strzykawki i dobieramy 19 ml 0,9% NaCl. W takim rozcieńczeniu zawsze mamy 1 mg w 1 ml.

Nazwa leku: Nalokson
Postać leku: 0,4 mg/ml (ampułki po 1 ml) – ampułka 400 mcg
Strzykawka: 2 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 2 ml. Nie rozcieńczamy.

Nazwa leku: Ondansetron
Postać leku: 2 mg/ml (ampułki po 2 i 4 ml) – ampułki po 4 mg i 8 mg
Strzykawka: 20 ml
W praktyce: Nabieramy lek (2 ml lub 4 ml) do strzykawki 20 ml. Uzupełniamy 0,9% NaCl. Dawki powyżej od 8 do 32 mg należy podawać we wlewie dożylnym (100 ml 0,9% NaCl).

Nazwa leku: Thiethylperazyna (Torecan)
Postać leku: 6,5 mg/ml (ampułki po 1 ml) – ampułka 6,5 mg
Strzykawka: 20 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 20 ml. Uzupełniamy 19 ml 0,9% NaCl.

Nazwa leku: Urapidyl (Ebrantil)
Postać leku: 5 mg/ml (ampułki po 5 ml) – ampułka 25 mg
Strzykawka: 5 ml
W praktyce: Nabieramy lek do strzykawki 5 ml. Nie wymaga rozcieńczania.

Leki z przeznaczeniem do iniekcji i.v., które nie zostały wymienione powyżej należy podawać we wlewie kroplowym lub infuzji za pomocą pompy.

38 myśli nt. „Kompendium rozcieńczania leków w ratownictwie

    1. Maciej Latos Autor wpisu

      Faktycznie Furosemid gdzieś umknął. Uzupełnię 🙂 Ketoprofen w postępowaniu przedszpitalnym zgodnie z ChPL o nazwie Ketonal można podawać wyłącznie domięśniowo, a w leczeniu szpitalnym we wlewie 100 ml 0,9% NaCl. Z kolei produkt Ketoprofen SF wg ChPL jest dostępny wyłącznie drogą domięśniową.

      Odpowiedz
      1. Ciekawość

        A co z pacjentem przyjmującym np. Acenocumarol przecież jest to przeciwskazaniem do podania domięśniowego ketonalu ?

        Odpowiedz
    2. Dana

      Przeczytaj ponownie, jest furosemid.ja natomiast zawsze balam sie podac diazepam bez rozcienczania.a rozcienczony chociazby do 5 ml robi sie metny.

      Odpowiedz
  1. Piotr Piechówka

    Wszystko tak naprawdę zależy od wagi pacjenta. Jak mamy dużego człowieka to nie bawimy się w kreseczki w strzykawce 2 ml tylko łatwiej nam, leki typu epinefryna czy atropina nabrać do 5 ml z NaCl 0,9 % w szybkim bolusie . Jeśli natomiast mamy do czynienia z pacjentem pediatrycznym, noworodkiem to zdecydowanie łatwiej nam dane leki nabrać do małych objętości typu 2ml . Przykładowo wcześniak o wadze 2 kg, nabieramy atropine z ampułki 0.2 mg do 2 ml. W ten sposób mamy 0.01 mg w jednej kreseczce . Dawka o.01 mg/kg/m.c. czyli 2 kreseczki .

    Odpowiedz
  2. Pingback: Nalokson w nebulizacji – Intensywna terapia | Ratownictwo

    1. Karolina S

      Z tego co przeczytałam w ulotce, to daną dawkę leku (1-2 ampułki) rozpuszcza się w 500 ml 0,9% NaCl i podaje we wlewie kroplowym albo za pomocą pompy infuzyjnej.
      Wiem, że pytanie zadane dawno temu 😉

      Odpowiedz
  3. Karolina S

    Dzień dobry, mam pytanie odnośnie pyralginy. Jeśli mam do dyspozycji ampułkę 2 ml (0,5g/ml), a mam podać dożylnie 125 g, to czy dobrze będzie, jeśli najpierw nabiorę do strzykawki te 2 ml oraz 18 ml 0,9% NaCl, a następnie usunę z niej 17,5 ml i podam 2,5 ml?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.

    Odpowiedz
  4. Karolina S

    Dzień dobry, chciałabym jeszcze zadać pytanie dotyczące siarczanu magnezu (preparat o nazwie Inj. Magnesii Sulfurici 20%, Polpharma). W niektórych sytuacjach (np. w stanie astmatycznym) jest od podawany dożylnie po rozcieńczeniu, we wlewie kroplowym. A ja chciałam zapytać o podanie domięśniowe, np. w rzucawce. Wg. ulotki podaje się wtedy zazwyczaj 30 ml leku (jedna ampułka leku zawiera 10 ml = 2 g siarczanu magnezu). Z tego co wiem, jednorazowo we wstrzyknięciu domięśniowym można podać tylko 10 ml leku (po 5 ml zmieniając kierunek podania). Więc to oznacza, że należy wykonać aż trzy iniekcje? Dodatkowo, wg. ulotki, prędkość podawania leku wynosi 1,5 ml/min. Całość (30 ml) należy więc podawać przez 20 min? Tak wychodzi z obliczeń, ale wydaje mi się to bardzo długo jak na wstrzyknięcie domięśniowe… Z kolei przy ostrych niedoborach magnezu stosuje się dawkę 250 mg/kg mc, również domięśniowo… więc w zależności od wagi pacjenta, oznaczałoby to konieczność wykonania 7,8 czy nawet więlszej ilości iniekcji, a na podanie należałoby chyba przeznaczyć kilka godzin… Wydaje mi się, że chyba coś źle zrozumiałam. Czy mogłabym prosić o wyjaśnienie?

    Odpowiedz
  5. anet

    A czy Flumazenil rozpuszczmy czy nie np. tzreba podać 0,2 mg to będzie 2 ml w przypadku apułki 5 ml i rozcieńczmy to czy wystarczy popchać solą ?

    Odpowiedz
    1. Maciej Latos Autor wpisu

      Posłużę się cytatem z artykułu, którego komentarz dotyczy: „Przedstawiam krótko i zwięźle praktyczne informacje odnośnie do podania leków najczęściej stosowanych w ZRM „P” drogą iniekcji dożylnej (w bolusie) u osób dorosłych.”

      Odpowiedz
  6. mis

    Adrenalinę podałbym + do 10 ml NaCl ze względu na obkurczenie naczyń w miejscu podania i np kroplówką juz nie poleci ale to tylko moje zdanie☺

    Odpowiedz
  7. Pingback: Jak podać ten lek? Czyli kompendium rozcieńczania leków – Intensywna terapia | ratownictwo

  8. kris

    Rozcieńczenie atropiny lub midanium w 20soli jest błędem? spotkałem się z takim podawaniem. Chciałem zapytać jeszcze jak rozcieńczać digoxin, fenactil i efedryne?

    Odpowiedz
    1. Maciej Latos Autor wpisu

      – Atropinę zazwyczaj podajemy bez rozcieńczenia u dorosłych. U dzieci oczywiście, żeby otrzymać odpowiednie stężenie w 1 ml musimy rozcieńczyć.
      – Midazolam podobnie – w zależności od stężenia w 1 ml i naszych potrzeb rozcieńczyć możemy, ale nie musimy. Przykładowo ampułka 5mg/5ml daje nam gotowy roztwór, a 5mg/1ml możemy rozcieńczyć, żeby mieć dawki 1mg/1ml. W miejscu, w który pracuję digoksynę podajemy w wolnym wlewie 100 ml 0.9% NaCl.
      – Efedryna – tak, żeby ułatwić sobie dawkowanie, które zazwyczaj polega na powtarzaniu 5mg dawek. W ampułce mamy 25mg/1ml, więc dobieramy 4ml 0.9% NaCl i mamy w strzykawce 5-cio mililitrowej 5mg/1ml.

      Odpowiedz
  9. Asiek

    Witam. Jeśli chodzi o rozcieńczanie Atropiny, Midanium i Naloksonu: spotkałam się z rozcieńczaniem 0,5 mg Atropiny do 5 ml podobnie z Midanium 5mg oraz rozcieńczaniem Naloksonu do 4 ml (100 mikro w ml) – czy są to błędy czy jest to dopuszczalne? Uczono mnie, żeby jeśli tylko się da dążyć do jak jak najprostszego stężenia w 1 ml (np. 1mg/ml , 0,1mg/ ml itp) tak aby łatwiej było w razie czego obliczyć ile się podało

    Odpowiedz
    1. Maciej Latos Autor wpisu

      Cześć, przepraszam za tak późną odpowiedź, ale wkradł się jakiś wirus i zalał mnie SPAM! Komentarz gdzieś utknął.

      Jest to oczywiście dopuszczalne. Rozcieńczamy w ten sposób, aby łatwo było podać dawkę przez nas zaplanowaną. Osobiście nie jestem zwolennikiem rozcieńczania leku do takiej wartości czyli 1/1 czy 0.1/1 z tego powodu, że dawki, które się stosuje często są większe lub mniejsze, np. urapidyl (Efedryna) -> ampułka 25 mg/1 ml. Stosujemy dawki po 5 mg iv. więc łatwiej rozcieńczyć mi w 5 ml, tak abym miał 5 mg/1 ml. Inny przykład -> Scolina 200 mg w proszku do rozpuszczenia. Można byłoby rozpuścić w 20 ml i byłoby po 10 mg, ale ja rozpuszczam w 8 ml, więc mam 25 mg/ 1 ml i łatwo mi podać dawkę np. 100 mg.

      Odpowiedz
  10. Pingback: Tam gdzie zaczyna się podróż z medycyną pediatryczną. – Intensywna Terapia i Anestezjologia Pediatryczna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *