Hipoglikemia – przedszpitalne postępowanie ZRM „P”

Jednym z powikłań cukrzycy, szczególnie nieprawidłowo leczonej może być hipoglikemia, która jest poważnym stanem zagrożenia życia. Może rozwinąć się w ciągu kilku minut. Jest szczególnie podstępna, gdyż może wystąpić bez innych objawów przepowiadających.

Jak to działa?

W organizmie człowieka większość narządów może pozyskać energię z innych źródeł niż glukoza, ale wyjątkiem jest mózg, który potrzebuje tej energii bardzo szybko, nie dysponując rezerwami. Jedynie glukoza może zapewnić odpowiednie zaopatrzenie OUN. W momencie spadku stężenia glukozy we krwi może dojść do poważnych zaburzeń funkcjonowania kory mózgowej.

W warunkach prawidłowych stężenie glukozy w osoczu krwi wynosi 60-99 mg/dl. Wartość poniżej 61 mg/dl to hipoglikemia (niektóre publikacje mówią o progu 70 mg/dl), która uruchamia w organizmie mechanizmy hormonalne, które powodują poprzez nasilenie glikogenolizy i glukoneogenezy wyrzut glukozy do krążenia, aby zapewnić odpowiednie zaopatrzenie OUN.

Stopniowy spadek glukozy
  • glikemia 64-68 mg/dl – nasilenie sekrecji glukagonu i amin katecholowych
  • glikemia <57 mg/dl – nasilenie objawów z układu sympatycznego
  • glikemia < 54 mg/dl – neuroglikopenia – zaburzenia funkcji psychomotorycznych (zawroty i bóle głowy, nudności, osłabienie, niepokój, bladość powłok skórnych, wzrost BP i HR, uczucie głodu)
  • glikemia około 35 mg/dl – zaburzenia mowy, widzenia, myślenia, koordynacji ruchów, drgawki, splątanie, senność, utrata przytomności

Dalszy spadek wartości glikemii:

  • 35-25 mg/dl – głęboki sen, osłabienie odruchów ścięgnistych (zachowane bodźce bólowe)
  • 25-10 mg/dl – śpiączka, brak reakcji na ból
  • <10 mg/dl – zatrzymanie oddechu, zgon

U niektórych chorych wytwarza się tolerancja na hipoglikemię – brak wyczuwania objawów zwiastunowych – pierwszym objawem może być nagła neuroglikopenia z utratą przytomności!

Kiedy podejrzewać?

Co prawda leczenie wdrażamy po zbadaniu parametrów życiowych, jednakże niektóre schorzenia i leki mogą nasuwać nam podejrzenie przyczyny utraty przytomności. Należy pamiętać, że:

  • przyczynami hipoglikemii u pacjentów bez cukrzycy są: niska podaż węglowodanów w diecie, zaburzenia wchłaniania glukozy w przewodzie pokarmowym, np. w chorobach wątroby, mocznicy, chorobie nowotworowej, zespołach upośledzonego wchłaniania, długotrwałych stanach gorączkowych
  • istotne znaczenie ma spożywanie alkoholu
  • ryzyko wystąpienia hipoglikemii u osób, które są leczone doustnymi lekami hipoglikemizującymi jest mniejsze niż w leczeniu insuliną
  • hipoglikemia jest niebezpieczna szczególnie u osób starszych (niewydolne mechanizmy kompensacyjne)

W przypadku wystąpienia epizodu hipoglikemii u osoby nieleczonej z powodu cukrzycy ma ona wskazania do podjęcia diagnostyki w szpitalu.

Postępowanie przedszpitalne ZRM „P”

  • postępujemy wg schematu
  • skupiamy się na punkcie „D” badania ratowniczego – pomiar glikemii za pomocą glukometru
Chory przytomny
  • należy podać glukozę doustnie (najpierw węglowodany proste: tabletki z glukozą, żel, lub po prostu słodki napój, później węglowodany złożone w celu zabezpieczenia chorego: np. pieczywo)
Chory nieprzytomny
  • zabezpieczenie drożności dróg oddechowych
  • założenie wkłucia dożylnego
  • podanie glukozy 20% iv., ew. glukagon im.
  • monitorowanie stanu pacjenta (co 15 minut), szczególnie ważny jest pomiar po odzyskaniu przytomności przez pacjenta
  • transport do szpitala lub pozostawienie na miejscu, jeśli pacjent nie wyraża zgody

Farmakoterapia

Glukoza

Stosujemy 20% roztwór glukozy, czyli substancję zawierającą 200mg glukozy w 1 ml. Zazwyczaj dysponujemy glukozą w ampułkach po 10 ml albo w butelce po 250 i 500 ml.

Dawkowanie glukozy do 0,2 g/kg m.c. Dla przykładu, jeśli pacjent waży 80 kg to jego zapotrzebowanie wynosi 16 g 20% glukozy. Jedna ampułka zawiera 2 g glukozy (200mg/ml, amp. po 10 ml), a więc teoretycznie pacjent potrzebuje 8 ampułek.

W zależności od stopnia hipoglikemii zazwyczaj dawkowanie zamyka się w 2-8 ampułek. Używając glukozy w gotowej butli – po prostu nabieramy kolejne strzykawki. Aby później dojść do ładu najlepiej liczyć strzykawki wypełniane glukozą.

Jedna myśl nt. „Hipoglikemia – przedszpitalne postępowanie ZRM „P”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *