Archiwum kategorii: Pierwsza pomoc

Uciśnięcia klatki piersiowej w BLS

Problem wyłącznej RK

Uciśnięcia klatki piersiowej (jeśli do NZK doszło z powodów kardiogennych) to obok użycia AED najważniejszy element składający się na łańcuch przeżycia. Wytyczne ERC dopuszczają odstąpienie od wentylacji w przypadku, gdy:

  • świadek zdarzenia nie czuje się na siłach (nie ma odpowiedniego przeszkolenia) do prowadzenia pełnego RKO w sekwencji 30:2
  • nie ma na to ochoty

Prowadząc wyłącznie uciśnięcia klatki piersiowej należy pamiętać o ciągłym wykonywaniu tej czynności. Wszelkie przerwy należy zmniejszać do minimum.

Mechanizm uciśnięć

Uciśnięcia zwiększają ciśnienie wewnątrz klatki piersiowej, wywołując bezpośredni ucisk na serce, przez co wytwarzany jest przepływ krwi. Prawidłowo wykonywane uciśnięcia powinny generować skurczowe ciśnienie w granicach 60-80 mmHg. Jednak ciśnienie rozkurczowe nadal pozostaje zbyt niskie i ciśnienie średnie w tętnicach szyjnych rzadko przekracza 40 mmHg.

Nawet najlepszej jakości uciśnięcia powodują jedynie minimalny, jednak bardzo istotny przepływ przez najważniejsze organy – mózg i mięsień sercowy, zwiększają również skuteczność potencjalnej defibrylacji.

Zalecenia wg badań naukowych

  1. Uciskaj na środku klatki piersiowej z szybkością co najmniej 100/min.
  2. Zachowaj odpowiednią głębokość (co najmniej 5 cm – u osób dorosłych).
  3. Nie opieraj się o klatkę piersiową – po każdym uciśnięciu klatka piersiowa powinna rozprężyć się do pozycji wyjściowej – pełna relaksacja.
  4. Minimalizuj przerwy między uciśnięciami – wykonaj przynajmniej 60 uciśnięć w ciągu minuty.
Niedostateczna siła uciśnięć

Spowodowana jest najczęściej obawą przed urazem, zmęczeniem i osłabieniem fizycznym. Dodatkową kwestią jest niepewność podjętych decyzji – czy poszkodowany na pewno nie oddycha? Czy uciśnięcia u osoby bez zatrzymania krążenia nie pogorszą jego stanu? Zawsze, gdy nie ma pewności, czy należy uciskać klatkę piersiową – należy podjąć decyzję o ich wykonaniu.

RKO bez NZK

Badania przytaczane przez ERC w 2010 roku wykazały, że u osób, u których prowadzono uciśnięcia klatki piersiowej, pomimo braku zatrzymania krążenia 12% odczuwało dyskomfort w klatce piersiowej, 2% doznało urazu żeber, a żaden badany nie doznał urazu narządów wewnętrznych. Podobne wyniki opublikowano w 2015 roku. Jednocześnie, choć w 2010 roku nie było  żadnych dowodów na to, aby ewentualne urazy klatki piersiowej związane były z głębokością uciśnięć, to obecnie sądzi się, uciśnięcia klatki piersiowej powyżej 6 cm mogą nieść takie powikłania.

Relaksacja klp
  1. Należy zapewnić powrót klatki piersiowej do pozycji wyjściowej po każdym uciśnięciu.
  2. Zwiększa to powrót żylny krwi do mięśnia sercowego.
  3. Zwiększa to efektywność resuscytacji.

RKO w łazience

Zdarza się wiele sytuacji, że wykonywanie BLS nie jest tak komfortowe jak opisywane w literaturze, czy podczas ćwiczeń. ERC w tej sytuacji zaleca prowadzenie uciśnięć klatki piersiowej zza głowy pacjenta (podobnie jak w praktyce ZRM „P”) lub w rozkroku nad poszkodowanym.

Podsumowanie

Należy pamiętać o wszystkich zasadach podczas uciśnięć klatki piersiowej, jednakże nawet najlepiej opanowana teoria nie zastąpi regularnych ćwiczeń – najlepiej z systemem informacji zwrotnej o jakości resuscytacji.

Warto zapamiętać!

  1. Uciskaj 100-120/min. i pozwól na relaksację klatki piersiowej.
  2. Pamiętaj o odpowiedniej głębokości (5-6 cm), aby wytworzyć odpowiednie ciśnienie.
  3. Fazy nacisku i relaksacji powinny trwać tyle samo.
  4. Podczas uciskania klatki piersiowej nie należy sprawdzać tętna na tętnicy szyjnej lub innej jako wskaźnika efektywnego przepływu tętniczego.

Wentylacja w BLS

Jaki cel?

Wytyczne ERC pozwalają wykonywać jedynie uciski klatki piersiowej, ale wentylować zalecają. Aby utrzymać odpowiednie natlenienie i eliminację CO2 bez wdechów ratowniczych się nie obędzie. Problem w tym, że nie ma jednoznacznych doniesień naukowych o efektywnym sposobie osiągnięcia tego celu. Niemniej jednak zalecenia bazują na tym, co nauce się już udało dowieść i tego należy się trzymać.

Po pierwsze…

Przepływ krwi przez płuca podczas resuscytacji jest. Co prawda znacznie mniej skuteczny niż w wydolnym hemodynamicznie sercu, ale poprzez właściwy stosunek wentylacji do perfuzji może być utrzymany przy mniejszych objętościach i częstości wdechów. Organizm potrzebuje mniej – więc i objętość nie musi być prawidłowa.

Po drugie…

Hiperwentylacja szkodzi! Dlaczego? Krok po kroku.

1. Zwiększa ciśnienie w klatce piersiowej

2. Obniża powrót krwi żylnej do serca

3. Zmniejsza jego rzut

4. Szanse na przeżycie maleją

Po trzecie…

W BLS drogi oddechowe zazwyczaj nie są odpowiednio zabezpieczone. Należy uważać na objętości oddechowe większe niż 500 ml, ponieważ można wywołać niepożądane rozdęcie żołądka.

Dlatego…

Zaleca się, aby wykonywać jeden oddech ratowniczy w ciągu 1 s., który powinien wystarczyć do widocznego uniesienia się klatki piersiowej poszkodowanego. W związku z tym powinno się unikać szybkich i mocnych wdechów. Nie należy też tracić cennego czasu na sprawdzanie zawartości jamy ustnej w poszukiwaniu ciał obcych. Można to zrobić, gdy wdechy ratownicze nie są skuteczne (klatka piersiowa się nie unosi).

Usta-plus?

Te zalecenia ERC dotyczą tak naprawdę wszystkich form wentylacji – usta-usta oraz za pomocą worka samorozprężalnego (potocznie zwanego ambu). Podaż tlenu nie wpływa na powyższe wytyczne.

W BLS najłatwiejszym sposobem bezprzyrządowego wykonania wdechu jest metoda usta-usta. Alternatywą może być wentylacja usta-nos. Stosuje się ją przede wszystkim, gdy usta poszkodowanego są uszkodzone (lub ta okolica twarzy) lub jest problem z otwarciem ust.

A co z metodą usta-tracheostomia?

Badania naukowe na ten temat milczą. Nie wiadomo nic o bezpieczeństwie, skuteczności i możliwości wykonania tej metody. Można jednak stosować ten sposób u chorych, którzy wymagają wdechów ratowniczych, a taką tracheostomię posiadają (ew. rurkę tracheotomijną).

Worek samorozprężalny?

Zostawmy dla personelu właściwe przeszkolonego, gdyż wymaga to doświadczenia i umiejętności.

Warto zapamiętać!

  • Unikaj hiperwentylacji!
  • Niska wentylacja może wystarczyć do natlenienia w RKO.
  • U dorosłych obj. oddechowa 500-600 ml (6-7 ml/kg).
  • 2 wdechy ratownicze wykonaj maksymalnie w 5 s.

Łańcuch przeżycia – ERC i AHA

Czym jest?

Koncepcja łańcucha przeżycia podsumowuje najważniejsze czynności jakie należy wykonać, aby resuscytacja odniosła skutek. Większość ogniw łańcucha jest uniwersalnych niezależnie od przyczyny zatrzymania krążenia. Dla porównania wytyczne ERC i łańcuch AHA.

ERC 2010 i 2015

lancuch2

1. Wczesne rozpoznanie zatrzymania krążenia.

Obejmuje przede wszystkim profilaktykę, zgodnie z powiedzeniem, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Pierwsza, najważniejsza rzecz to rozpoznanie objawów. Do najbardziej niepokojących i charakterystycznych objawów należą:

  • ból w klatce piersiowej (spowodowany chorobą serca)
  • duszność
  • uczucie lęku
  • wzmożona potliwość

Druga sprawa to rozpoznanie zatrzymania krążenia, jeśli faktycznie objawy (utrata przytomności i oddech nieprawidłowy po jego sprawdzeniu) na to wskazują. Łączy się z tym trzeci element jakim jest powiadomienie służb ratunkowych (Centrum Powiadamiania Ratunkowego 112 lub krajowy numer Pogotowia Ratunkowego 999). Ważne jest to, że jeśli telefoniczne powiadomienie pogotowia ratunkowego nastąpi jeszcze przed utratą przytomności przez poszkodowanego, czas od momentu wezwania do przyjazdu karetki jest znacznie krótszy i skutkuje większymi szansami na skutecznie leczenie przez Zespół Ratownictwa Medycznego.

2. Wczesne podjęcie RKO przez świadków zdarzenia.

Badania pokazują, że szybka reakcja ze strony świadków zdarzenia może zwiększyć szanse dwu lub nawet trzykrotnie. Uciśnięcia klatki piersiowej są tutaj niezwykle ważnym aspektem postępowania świadków nagłego zatrzymania krążenia. Jeśli osoba wzywająca pomocy  nie jest przeszkolona w prowadzeniu RKO lub czuje się niepewnie powinna słuchać uważnie dyspozytora (którego rola jest w wytycznych 2015 wyraźnie podkreślona), który poinstruuje jak wykonywać odpowiednio uciśnięcia klatki piersiowej do czasu przyjazdu karetki pogotowia.

3. Wczesna defibrylacja

Prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej w połączeniu z defibrylacją na miejscu zdarzenia może skutkować przeżywalnością do ok. 75%. Natomiast z każdą minutą opóźnienia defibrylacji prawdopodobieństwo przeżycia maleje o ok. 10%.

4. Wczesne podjęcie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych  i standaryzowana opieka poresuscytacyjna.

Jakość leczenia szpitalnego w okresie po prowadzeniu resuscytacji krążeniowo-oddechowej wpływa na ostateczny wynik leczenia. Stąd tak ważna jest reakcja świadków zdarzenia, by przedłużyć szanse poszkodowanego do przyjazdu Zespołu Ratownictwa Medycznego.

Wytyczne AHA

Wytyczne (American Heart Association) nie różnią się znacznie z wytycznymi europejskimi i łańcuch przeżycia opracowany przez AHA zawiera podobne punkty do ERC 2015.

lanuch1Ważne!

Przeciętny obszar przyjazdu karetki pogotowia na miejsce zdarzenia w większości obszarów od momentu wezwania pomocy wynosi 5-8 minut. W tym okresie przeżycie poszkodowanego, zależy tak naprawdę tylko i wyłącznie od świadków zdarzenia, którzy podejmą RKO i wykonają defibrylację za pomocą łatwego z obsłudze AED.